ISO 9001:2026 (Altıncı Baskı), ISO/TC 176/SC 2 tarafından hazırlanan ve Eylül 2026’da yayımlanan resmî metindir. Bu baskı, beşinci baskıyı (ISO 9001:2015) teknik olarak revize ederek yürürlükten kaldırır ve daha önce yayımlanmış olan ISO 9001:2015/Amd 1:2024 (iklim değişikliği) tadilatını da doğrudan gövde metnine dahil eder. Bu yazımızda, ISO 9001:2015′ ile ISO 9001:2026 madde madde karşılaştırılarak, gerçekte neyin değiştiği; neyin aynı kaldığı ortaya konmaktadır.
Genel çerçeve olarak, her iki baskı da aynı 10 maddelik üst düzey yapıyı (Annex SL / harmonize yapı) ve Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al (PUKÖ) döngüsünü korur; 2026 baskısı yeni bir sertifikasyon şartları seti getirmekten çok, mevcut yapı içinde belirli maddeleri güçlendirir ve netleştirir.
Genel Bakış
| ISO 9001:2015 | ISO 9001:2026 |
Baskı | Beşinci Baskı | Altıncı Baskı |
Yayım tarihi | 2015-09-15 | 2026-09 |
Ana madde sayısı | 10 madde (Madde 1–10) | 10 madde (Madde 1–10) — yapı korunuyor |
Ekler | Ek A (Bilgi için) ve Ek B (Bilgi için) | Yalnızca Ek A (Bilgi için) — Ek B kaldırıldı |
Terimler ve tarifler | Yalnızca ISO 9000:2015’e atıf | Temel terimlerin bir kısmı doğrudan Madde 3’e dahil edildi |
Madde Madde Farklılıklar
Aşağıdaki tablo, iki baskı arasında içerik bakımından fiilen değişen maddeleri, resmî metinlerden doğrudan alınan karşılaştırmalarla listelemektedir. Listelenmeyen maddeler (ör. Madde 8.4, Madde 8.5–8.7) iki baskı arasında madde numarası ve içerik bakımından esasen aynı kalmıştır.
Madde | ISO 9001:2015 | ISO 9001:2026 |
Madde 3 Terimler ve Tarifler | Yalnızca ISO 9000:2015 standardına atıf yapılır; standardın kendi metninde doğrudan bir terim tanımı bulunmaz. | Temel ISO yönetim sistemi terim ve tanımlarının bir kısmı (kuruluş, ilgili taraf, üst yönetim, yönetim sistemi, politika, risk, süreç, denetim, ölçme, izleme vb.) doğrudan Madde 3’e eklendi. ISO 9000, kalite yönetimine özgü terimler için hâlâ normatif referans. |
Madde 4.1 / 4.2 Kuruluşun Bağlamı | İklim değişikliğine dair açık bir referans yer almaz. | Kuruluşun, iklim değişikliğinin bağlamı açısından ilgili bir husus olup olmadığını belirlemesi (4.1) ve ilgili tarafların iklim değişikliğiyle bağlantılı beklentilerinin bulunabileceği (4.2) açıkça şart koşuluyor. (2024 tadilatının gövde metnine işlenmiş hâli.) |
Madde 5.1.1 Liderlik ve Taahhüt — Genel | 10 madde (a–j); kalite kültürü veya etik davranışa doğrudan bir atıf yok. | 11. madde (i) olarak “kalite kültürünün ve etik davranışın teşvik edilmesi”, üst yönetimin liderlik ve taahhüt göstermesi gereken alanlardan biri olarak eklendi. |
Madde 6.1 Risk ve Fırsatları Belirleme Faaliyetleri | Tek bir 6.1 maddesi altında, 6.1.1 (risk ve fırsatların belirlenmesi) ve 6.1.2 (bunların nasıl ele alınacağının planlanması) olarak, risk ve fırsatlar birlikte ele alınır. | Üç ayrı alt maddeye ayrıldı: 6.1.1 Risk ve fırsatların belirlenmesi, 6.1.2 Risklere yönelik eylemler, 6.1.3 Fırsatlara yönelik eylemler — her biri için ayrı planlama, entegrasyon ve etkinlik değerlendirmesi şartı getirildi. |
Madde 6.3 Değişikliklerin Planlanması | 4 madde (a–d): değişikliğin amacı ve potansiyel sonuçları, kalite yönetim sisteminin bütünlüğü, kaynakların varlığı, yetki ve sorumlulukların belirlenmesi. | 7 maddeye genişletildi (a–g): önceki dört maddeye ek olarak değişikliklerin iletişimi (e), değişikliklerin etkinliğinin nasıl izlenip değerlendirileceği (f) ve sonuçların nasıl gözden geçirileceği (g) eklendi. |
Madde 7.1.4 Proseslerin İşletimi İçin Ortam | Sosyal, psikolojik ve fiziksel unsurlardan oluşan “uygun ortam” tanımlanır; kalite kültürüne atıf yok. | İçerik esasen aynı kalmakla birlikte, kuruluşun kalite kültürünün ve etik davranışının bu ortamın bazı unsurlarını etkileyebileceğine dair açıklayıcı bir not eklendi. |
Madde 7.3 Farkındalık | 4 madde (a–d): kalite politikası, ilgili kalite hedefleri, kişilerin katkısı, kalite yönetim sistemi şartlarının yerine getirilmemesinin etkileri. | 5. madde (e) olarak “kuruluşsal kalite kültürü ve etik davranış” farkındalığı eklendi. |
Madde 9.3.2 Yönetimin Gözden Geçirmesi Girdileri | Risk ve fırsatların belirlenmesi için gerçekleştirilen faaliyetlerin etkinliği, Madde 6.1’e tek bir atıfla (madde e) değerlendirilir. | Madde 6.1’in ayrılmasına paralel olarak, risklere yönelik eylemlerin etkinliği (g → Madde 6.1.2) ve fırsatlara yönelik eylemlerin etkinliği (h → Madde 6.1.3) ayrı maddeler hâline getirildi. |
Ek A (Bilgi için) Yapı, Terminoloji ve Maddelerin Açıklanması | A.1’den A.8’e kadar 8 alt bölüm; yapı/terminoloji, ürün ve hizmetler, ilgili taraflar, risk temelli düşünme, uygulanabilirlik, dokümante edilmiş bilgi, kurumsal bilgi ve dış tedarik konularını görece özet biçimde açıklar. Ayrıca ISO 9001:2008 ile 2015 arasındaki terminoloji farklarını gösteren bir çizelge içerir. | A.1’den A.10’a kadar 10 ana bölüme genişletildi; artık her ana maddeye (Liderlik, Planlama, Destek, Operasyon, Performans Değerlendirme, İyileştirme) karşılık gelen ayrı açıklayıcı rehberlik içeriyor ve ilgili ISO kılavuz standartlarına (ör. ISO 10010 kalite kültürü, ISO 31000 risk yönetimi, ISO/TS 10020 değişiklik yönetimi, ISO 30201 İK yönetim sistemleri) notlarla zenginleştirildi. Yeni bir zorunluluk getirmiyor, yalnızca bilgilendirme niteliğinde. |
Ek B (Bilgi için) Diğer ISO/TC 176 Standartları | ISO/TC 176 tarafından geliştirilen diğer kalite yönetimi standartlarının (ISO 10001–ISO 10019, ISO 19011 vb.) bu standardın maddeleriyle ilişkisini gösteren bir bilgilendirme eki mevcut (Ek C’de ayrıca ISO 9001:2008–2015 korelasyon matrisi yer alır). | Kaldırıldı. İlgili standart atıfları Ek A’nın ilgili bölümlerindeki notlara ve ISO/TC 176’nın kendi internet sitesine taşındı. |
Değişmeyen Temel Unsurlar
Aşağıdaki unsurlar iki baskı arasında madde numarası ve içerik bakımından esasen aynı kalmıştır; bu nedenle mevcut bir kalite yönetim sisteminin büyük bölümü versiyon geçişinde yeniden kurulmaya değil, hedefli güçlendirmeye ihtiyaç duyar:
- Madde 8.4 Dışarıdan tedarik edilen süreç, ürün ve hizmetlerin kontrolü: değerlendirme, seçim, performans izleme ve yeniden değerlendirme kriterlerine ilişkin temel şart metni iki baskıda da kelimesi kelimesine aynıdır.
- 10 maddelik üst düzey yapı (Annex SL): Kapsam, Atıf Yapılan Standartlar, Terimler ve Tarifler, Kuruluşun Bağlamı, Liderlik, Planlama, Destek, Operasyon, Performans Değerlendirme, İyileştirme sıralaması korunuyor.
- PUKÖ döngüsü ve proses yaklaşımı: Planla–Uygula–Kontrol Et–Önlem Al döngüsü ile risk temelli düşünme kavramı iki baskıda da aynı temel mantıkla uygulanıyor; 2026’da fırsat temelli düşünme ayrı bir kavram olarak daha belirgin hâle getirildi.
- Madde 8, 9 ve 10’un büyük bölümü: Tasarım ve geliştirme, üretim ve hizmet sunumu, uygun olmayan çıktının kontrolü, izleme-ölçme-analiz, iç tetkik ve düzeltici faaliyet şartları içerik olarak değişmedi; Madde 9.3.2’deki 6.1 atfı istisnasıyla.
Kuruluşlar İçin Pratik Anlamı
Zaten ISO 9001:2015 sertifikasına sahip bir kuruluş için ISO 9001:2026’ya geçiş, sistemin baştan kurulmasını değil, liderlik (5.1.1), risk/fırsat ayrımı (6.1), değişiklik yönetimi (6.3) ve farkındalık (7.3) maddelerinde hedefli bir güçlendirmeyi gerektiriyor.
ISO 9001:2026, ISO 9001:2015’in temel felsefesini ve 10 maddelik yapısını korurken, kalite kültürü ve etik davranış, risk/fırsat ayrımı, değişiklik yönetimi ve terminoloji netliği gibi alanlarda hedefli, madde bazlı güçlendirmeler getiriyor. Değişikliklerin büyük bölümü mevcut yönetim sistemlerine ek dokümantasyon yükü değil, mevcut uygulamaların daha açık biçimde kayıt altına alınmasını gerektiriyor.